{"id":37268,"date":"2025-01-08T19:46:52","date_gmt":"2025-01-08T18:46:52","guid":{"rendered":"https:\/\/elizagipuzkoa.org\/?p=37268"},"modified":"2025-01-16T13:56:55","modified_gmt":"2025-01-16T12:56:55","slug":"cronica-de-la-ponencia-del-cardenal-mons-jose-tolentino-de-mendonca-en-la-universidad-de-deusto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elizagipuzkoa.org\/eu\/cronica-de-la-ponencia-del-cardenal-mons-jose-tolentino-de-mendonca-en-la-universidad-de-deusto\/","title":{"rendered":"Jos\u00e9 Tolentino de Mendon\u00e7a kardinalak Deustuko Unibertsitatean emaniko hitzaldiaren kronika."},"content":{"rendered":"

2025 urte honetan Jubileu Urtea eta Donostiako Elizbarrutiaren 75. urteurrena ospatzeko Jos\u00e9 Tolentino de Mendon\u00e7a, monsinore kardinal portugaldarrak, Vatikanoko Kultura eta Hezkuntzarako Dicasterioko prefektua, bisitan dabil Gipuzkoan barrena. Egonaldi horren baitan, gaur, ikertzaile, irakasle eta hezkuntza-eragileei zuzenduta, \u201cFe, educaci\u00f3n y cultura en la era de la inteligencia artificial\u201d<\/strong> izeneko hitzaldia eskaini du Deustuko Unibertsitateko Donostiako campusean.<\/p>\n

16:30etatik 18:00etara ospatu da saioa unibertsitateko Foro aretoan, eta adimen artifizialak hezkuntzaren, kulturaren eta fedearen eremuetan dituen erronkak sakondu ditu bertan.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Palabras de presentaci\u00f3n del obispo Mons. Fernando Prado<\/strong><\/p>\n

Jos\u00e9 Tolentino de Mendon\u00e7a, monsinore kardinalaren hitzaldiaren aurretik, Donostiako gotzainak, Fernando Prado monsinorea, bildutakoak agurtu ditu topaketa honen garrantzia azpimarratuz:<\/p>\n

\u201cOhorea da elkarrizketa eta hausnarketa partekatuko gune honetan agurtzea, Unibertsitatearen baitan, non gaur, pentsamendu sakona, sentiberatasuna eta, kultura eta espiritualtasun garaikidearekiko konpromisoa duen pertsona dugu gure artean: Jos\u00e9 Tolentino de Mendon\u00e7a, egungo Kultura eta Hezkuntzako Dicasterioko Prefektua\u201d.<\/p>\n

Jarraian, Prado monsinoreak bere esker ona adierazi die errektoreari, ekitaldira hurbildutako agintariei, eta bereziki unibertsitateko irakasleei; baita Gipuzkoako eskola katolikoko zuzendari eta hezitzaileei ere. Jubileu Urtearen hasiera honetan eta Donostiako elizbarrutiaren 75. urteurrenean, kardinala hemen izatea den aukera paregabea dela gogoratu zuen.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Gotzainak, kardinal portugaldarraren ibilbidea nabarmendu du, eta artean apaiz eta proiekzio handiko idazle zela ezagutu zuenekoa ekarri du gogora:<\/p>\n

\u201cBera portugaldar idazle ospetsua izateaz gain, Eskritura Santuko irakasle ona Lisboako Unibertsitatean. Ni, orduan, liburu-editorea nintzen, talentua zuten idazleen atzetik ehizean nenbilen, erlijio-liburuaren esparruan, Jainkoaren herriarentzako baliabide espiritual eta hezitzaile onak eskaintzeko\u201d.<\/p>\n

Hitzaldian, Prado monsinoreak Jose Tolentino de Mendon\u00e7arekin izandako lankidetza literarioaren hastapenak ekarri ditu gogora, eta nola kardinala erreferentzia bihurtu den gazteleraz eta portugesez irakurtzen duten irakurle askorentzat; Hacia una espiritualidad de los sentidos<\/em> edo Elogio de la sed<\/em> idazlanak nabarmenduz. Gainera, \u201cfedearen eta arrazoiaren artean, espiritualtasunaren eta kulturaren artean, gizakiaren galdera sakonenen eta Ebanjelioaren erantzun beti irekien artean zubiak eraikitzeko\u201d duen gaitasuna nabarmendu du.<\/p>\n

Azkenik, gotzainak kardinalari harrera egiteko gonbitea luzatu die bertaratutakoei, \u201cez urrutiko pertsona bat bezala, baizik eta Unibertsitatean elkarrenganako konfiantza eta hausnarketan, gurekin hitz egitera datorren norbait bezala\u201d. \u201cMila esker eta Ongi etorri. Ongi etorri, Eminentzia! Eskerrik asko une hau gurekin partekatzeagatik\u201d, esanez eman die amaiera Prado monsinoreak bere hitzei.<\/p>\n

 <\/p>\n

Jose Tolentino Mendon\u00e7a kardinalaren hitzaldia<\/strong><\/p>\n

Kardinalak azalpen aberatsa garatu du oinarri teologikoetan, eta baita ere hezkuntza-erakundeek bizi duten garai-aldaketaren aurrean, duten eginkizunari buruzko hausnartu du. Hasiera-hasieratik, Elizaren irakasletzan eta, zehazki, Ex Corde Ecclesiae<\/em> Konstituzio Apostolikoan oinarritzearen garrantzia gogorarazi du:<\/p>\n

\u201cGogo hori, bat dator Vatikanoko II. Kontzilioak, Gravissimum Educationis<\/em>en eskutik, Elizaren goi mailako eskolen zerumuga gisa, zera adierazi zuenean:, \u00abarreta guztia arazoetan eta<\/strong> azken aldiko aurkikuntzetan jarri, zehatzago [ikus dadin], nola fedea eta arrazoimena, harmonikoki, egiara bideratuta dauden\u00bb (ik. 10) \u201d.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kardinalak \u201cegiaren bilaketa sutsua\u201d<\/strong> nabarmendu du (j. 2 de Ex Corde Ecclesiae) eta unibertsitate katolikoek, beren nortasuna ahaztu gabe, etengabeko berrikuntzarekin duten konpromisoa. Ildo horretan, azpimarratu du hezkuntzako eliz erakundeek \u201cetorkizuneko laborategi handiak\u201d izan behar dutela, eta, aldi berean, haien memoria eta horiek oinarritzen dituen misioa zaindu behar dituztela. Horregatik, Jose Tolentino de Mendon\u00e7a monsinorearentzat, \u201cezinbestekoa da beti bi hitz bateratzea; berrikuntza eta kontzientzia hartzea\u201d.<\/p>\n

Lehen eta bigarren hezkuntzan lan egiten dutenei ere zuzendu zaie, Frantzisko Aita Santuak adimen artifizialaren inguruan (elkarrizketan jardun eta bereizkuntza) egindako deia gogora ekarriz. Aipatu duzunaren arabera:<\/p>\n

\u201c[…] denok gara jakitun adimen artifiziala gero eta presenteago dagoela gure eguneroko bizitzaren alderdi bakoitzean, pertsonalean zein sozialean. Eragina du mundua eta gure burua ulertzeko dugun moduan\u201d.<\/p>\n

Kultura eta Hezkuntzarako Dikasterioko Prefektuak, ere azalpenean, hezkuntzaren alorrean \u201carrazoizko arrisku\u201d<\/strong> baten beharra azpimarratu du, izan ere, hori beti baita konfiantzazko ekintza bat, eta berritasunera irekitzeko era. Eta gogorarazi du, gaur egun, \u201carrazoizko arrisku\u201d horrek teknologiaren aurrean ikuspegi etiko eta pertsonalista izatea dakarrela berarekin:<\/p>\n

\u201cEtikoaren lehentasuna arlo teknikoaren gainetik, pertsona gauzen gainean jartzea, materiaren aurrean espirituaren nagusitasuna; gizakiaren zioari mesede egingo zaio, baldin eta ezagutzak kontzientziarekin bat egiten badu\u201d.<\/p>\n

Tolentino de Mendo\u00e7a monsinoreak, adimen artifizialaren dimentsio politiko eta antropologikoan ere sakondu du, Frantzisko Aita Santuak defendatzen duen \u201calgor-etika\u201d delakoa aipatuz, eta \u201cbitarteko erakunde sozialak\u201d sortzeko premia nabarmendu du hezitzaileak eta erabiltzaileak ordezkatuko dituen sentsibilitate etikoa bermatzeko. Bere hitzetan:<\/p>\n

\u201cEz da nahikoa gailuak eta algoritmoak ikertu eta proiektatzen dituztenen sentsibilitate moralean konfiantza jartzea, baizik eta beharrezkoa da bitarteko gizarte erakundeak sortzea, erabiltzaileen eta hezitzaileen sentsibilitate etikoa ordezkatua egon dadin […] \u201d.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Hitzaldiaren azken txanpan, itxaropenak unibertsitateko hezkuntzaren eta ikerketaren eragile gisa duen garrantzia azpimarratu du:<\/p>\n

\u201cItxaropena ez da osagarria edo behin-behinekotasuna. Sustrai ontologikoa du. Itxaropena falta denean, bizitza falta da. Unibertsitate giroan bizi dena, ezin du etsipena onartu. Itxaropena gure egitekoa da. Ez da azaleko baikortasuna, baizik eta modu justuan arriskatzen jakitea\u201d.<\/p>\n

Era berean, Deustuko Unibertsitateak, eta Gipuzkoako zentro katoliko guztiek, pertsona, beren hezkuntza misioaren erdigunean jartzen jarrai dezaten gonbidatu ditu kardinalak:<\/p>\n

\u201cDeustuko Unibertsitateak, eta gure ikastetxe katolikoek, izan daitezela benetako leku bat non gizakiaren balioa beti erdi-erdian egon dadin; altxorrik preziatuenaren pare\u201d.<\/p>\n

Irakasle, ikertzaile eta pastoral eragile ugari izan diren ekitaldia, bizkortze teknologikoak mahaigaineratzen dituen erronkei buruzko hausnarketa-gune bihurtu da, batez ere, adimen artifizialaren eremuari dagokionean.<\/p>\n

Jose Tolentino de Mendon\u00e7a kardinalak ikuspegi integratzailea eskaini du, antropologia kristauan eta Elizaren hezkuntza-proposamenean errotua; gogorarazi du, tradizioarekiko fideltasuna, berritasunarekiko etengabeko irekitasunarekin ez dagoela kontrajarria.<\/p>\n

Deustuko unibertsitatean buruturiko jardunaldi hau, zalantzarik gabe, urrats esanguratsua izan da 2025eko Jubileu Urtea eta Donostiako Elizbarrutiaren 75. urteurrena ospatzeko. Irakasleei zein eliztarrei gonbidatu zaie, XXI. mendeko kultura digitalaren eta prestakuntzaren erronkei \u2013kontzientziaz eta itxaropenez\u2013 elkarrekin aurre egitera.<\/p>\n